Wednesday, 21 June 2017

Πίνακας ρημάτων της αραβικής γλώσσας

Ο κάτωθι πίνακας συμπεριλαμβάνει τα τριγράμματα ρήματα με τις αυξήσεις τους στους βασικούς τρεις ρηματικούς τύπους (συμβατικά μιλώντας στον αόριστο, ενεστώτα, και προστακτική), στην "παθητική και ενεργητική φωνή",  μαζί με τις μετοχές "ενεργ. και παθ. φωνής". Στον πίνακα αυτό συμπεριλαμβάνονται υποκατηγορίες με τα ρήματα που έχουν κάποιες ιδιαιτερότητες στην κλίση τους.

Το ρηματικό σύστημα στην αραβική γλώσσα διαφέρει από αυτό των ινδοευρωπαϊκών γλωσσών, και η ορολογία δεν μπορεί να μεταφραστεί με αντιστοιχία σε καμία περίπτωση. Προσωπικά όταν διδάσκω τονίζω ότι χρησιμοποιώ συμβατικά και κατά προσέγγιση όρους της ελληνικής γραμματικής.



Friday, 12 May 2017

Αν ήσουνα τρελός لَوْ كُنْتَ مَجنوناً


Αν ήσουνα τρελός θα 'χες κρύψει του ήλιου τον δίσκο
αν ήσουνα τρελός θα 'χες κλέψει απ' τα δέντρα τον ίσκιο
αν ήσουνα τρελός θα μου θύμιζες λόγια που καίνε
αν ήσουνα τρελός θα με μάθαινες πάλι πως κλαίνε.

Αν ήσουνα τρελός θα 'χες σβήσει στους δρόμους τα φώτα
αν ήσουνα τρελός θα μου χτύπαγες πάλι την πόρτα
αν ήσουνα τρελός ένα βήμα θα μού 'λεγες κάμε
αν ήσουνα τρελός στον παράδεισο απόψε να πάμε.

Μα εσύ μου πήρες τ' όνειρο
και το 'κανες κομμάτια
στου φεγγαριού το βλέφαρο
στων αστεριών τα μάτια.

[Νίκος Γκάτσος]


لَوْ كُنْتَ مَجنوناً لأَخْفَيْتَ قُرْصَ الشَمْس
لو كُنْتَ مَجنوناً لَسَرَقْتَ من الشَجَراتِ الظِلّ
لو كُنْتَ مَجنوناً لَذَكَّرْتَني بِكَلماتٍ تَكْوي
لو كُنْتَ مَجنوناً لَعَلّمْتَني كيف من جديدٍ أبْكي
لو كُنْتَ مَجنوناً لَأَطْفَأتَ مَصابيحَ الدُروب
لو كُنْتَ مَجنوناً لَقَرَعْتَ ثانيةً بابي
لو كُنْتَ مَجنوناً لَقُلْتَ "خَطْوةً اُخْطي"
لو كُنْتَ مَجنوناً لَذَهَبْنا إلى الفِردَوسِ الليلةَ
لَكِنّكَ أَخَذْتَ حُلْمي
ونثرتَهُ فُتاتاً
على رَمْشِ القَمَر
على عُيونِ النُجوم.

[نيكوس غاتسوس]

Wednesday, 1 March 2017

Γράφει και διαβάζει يَكتُب ويَقْرأ




Ήτανε μια παλάμη
Ήτανε δυο
Ήτανε δυο μικρές παλάμες
Που δεν έφτιαξαν παρά μόνο σκιά
Χιόνι
Και κάρβουνο αναμμένο.

Ήταν ένα χείλος
Ήτανε δυο
Ήτανε στόμα
Που δεν έκανε παρά έρωτα.

Ήταν ένα μέτωπο
Πλατύ
Που δεν έκανε παρά ταξίδια.

Ήτανε δυο μάτια
Που δεν έκαναν παρά φυλάκιση.

Ήταν μαλλιά
Κι αστραπή.

Ήτανε μια φωνή
Ήτανε μια φωνή σαν την παλάμη
Δεν έκανε 
Παρά ύπνο.

Ήταν κορμί
Σαν τον αέρα ανάμεσα σε φωτιά και νερό
Δεν έκανε
Παρά φωτιά και νερό.

Ήτανε μια γυναίκα.
Εκεί και ένας άντρας
Δεν έκανε παρά να τη γράφει
Δεν έκανε παρά να τη διαβάζει
Δεν έκανε παρά να καθίσει στο μπαλκόνι
Πάνω απ’ την πόλη
Πάνω απ’ την αλήθεια.



Του ποιητή Ούνσι Αλ Χαζ                                      

Eικόνα: The Cathedral- Auguste Rodin- 1908                                    

كانَتْ يَد
كانَتْ يَدان
كانت يدانِ صَغيرتان
لم تَفْعَلا غَيْرَ الظِلّ
والثَلج
والجَمْر.
...
كانَتْ شَفَة
كانَتْ شَفَتان
كان فَم
لم يَفْعَل غَيْرَ الحُبّ.
...
كان جَبين
فَسيح
لم يَفْعَل غَيْرَ السَّفَر.
...
كانَتْ عَينان
لم تَفْعَلا غَيْرَ السَجْن.
...
كان شَعْر
وبَرْق.
...
كان صَوْت
كان صَوْت كَاليَد
لم يَفْعَل
غَيْرَ النَوْم.
...
كان جَسَد
كَالهَواءِ بَيْنَ نارٍ وماء
لم يَفْعَل
غَيْرَ نارٍ وماء.
...
كانَتِ امْرَأة.
كان هُناكَ رَجُل
لم يَفْعَلْ غَيْرَ كِتابَتِها
لم يَفْعَلْ غَيْرَ قِراءَتِها
لم يَفْعَلْ غَيْرَ الجُلوسِ فَوْقَ الشُرْفة
فَوْقَ المَدينة
فَوْقَ الحَقيقة.



للشاعر أُنسي الحاج                       


Saturday, 18 February 2017

Οι "πανευρωπαϊκές εξετάσεις" αραβικών: η ιστορία μιας οδυνηρής περιπέτειας



Η καινούργια μόδα στις ξένες γλώσσες είναι τα πιστοποιητικά γνώσης της αραβικής. Είπα να δώσω και εγώ, να δω τι θυμάμαι αφενός και σε τι επίπεδο ανταποκρίνεται η γνώση μου. Έμαθα για εξεταστές που έρχονται απευθείας από το εξωτερικό μόνο και μόνο για να διεξάγουν μια πανευρωπαϊκή εξέταση γνώσης των αραβικών!
Ως τώρα αυτή η πανευρωπαϊκή εξέταση δεν είναι αναγνωρισμένη από το Υπουργείο Παιδείας, αλλά εμένα δεν με νοιάζει, είπα γιατί θα πάω!
Όμως η υπόθεση αυτή δεν είναι καθόλου εύκολη. Πήγα να δω πέρσι τι μελετάω αρχικά…
Η πρώτη ανακοίνωση ύλης[1] για τα επίπεδα Α1, Α2 και Β1, προτείνει τα βιβλία 1 και 2 της σειράς «Μαθαίνω Αραβικά»:
«Η εξεταζόμενη ύλη ενδεικτικά είναι αυτή των βιβλίων που χρησιμοποιούνται στο Διδασκαλείο Ξένων Γλωσσών του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών για τα επίπεδα 1 και 2. Οι υποψήφιοι μπορούν να μελετήσουν από οποιοδήποτε ανάλογο βιβλίο. Δείτε τα εξώφυλλα.»
Αναρωτήθηκα… ποιο είναι το ανάλογο βιβλίο; Ανάλογο με τί; Αυτός που έγραψε την ανακοίνωσε μελέτησε τα βιβλία που αναφέρονται ενδεικτικά και έφτασε στο συμπέρασμα ότι είναι ανάλογα με άλλα βιβλία, με άλλη ύλη; Αφήνω τα ανάλογα βιβλία. Αυτά θα πάρω! Αλλά πώς χωρίζεται η ύλη τριών επιπέδων στα δυο αυτά βιβλία; Πώς περιμένει κανείς να προετοιμαστώ;
Άκυρο. δεν δίνω! Και πήγα από νωρίς για διακοπές.
Στην ανακοίνωση για τις εξετάσεις του Δεκεμβρίου[2], για την ύλη των επιπέδων διάβασα τα εξής:
«Η εξεταζόμενη ύλη ενδεικτικά είναι αυτή των βιβλίων που χρησιμοποιούνται στο Διδασκαλείο Ξένων Γλωσσών του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών για τα επίπεδα Α1, Α2, Β1, και Β2. Οι υποψήφιοι μπορούν να μελετήσουν από οποιοδήποτε ανάλογο και αντίστοιχο βιβλίο.
Η ύλη και το προτεινόμενο βιβλίο του επιπέδου Β2 υπάρχει στο μενού επίπεδα πιστοποίησης.»
«Τελικά για το επίπεδο Β2 τι διαβάζω για να δώσω;» είπα μέσα μου. Την ύλη που αναφέρεται ως ύλη του Διδασκαλείου Ξένων Γλωσσών του ΕΚΠΑ ή εκείνη στην οποία παραπέμπει η ίδια ανακοίνωση; Και κάτι ακόμα, τα βιβλία που χρησιμοποιούνται στο Διδασκαλείο ποια είναι; Πού μπορώ να ξέρω ποια είναι; Φήμες λένε ότι σε κάποια τμήματα γίνονται παράλληλα διάφορα βιβλία. Αν υποθέσω ότι η ανακοίνωση εννοεί τα ίδια βιβλία που ορίστηκαν για τις προηγούμενες εξετάσεις τότε τα πράγματα είναι πιο δύσκολα. Τρία βιβλία πώς μοιράζονται σε τέσσερα εξεταζόμενα επίπεδα; Επιπλέον εδώ τα επίπεδα άλλαξαν όνομα, λέγονται τώρα Α1, Α2 κλπ… Φαντάστηκα ότι είναι σύμφωνα με το Κοινό Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Αναφοράς για τις Γλώσσες, αλλά έπεσα έξω.
Πάντως εγώ σκεπτόμενος καλόπιστα και επίμονα να ετοιμαστώ για τις εξετάσεις μελέτησα και το βιβλίο που ορίζεται ρητά στην ιστοσελίδα[3], αυτό δηλαδή του Κέντρου Φανάρ[4]. Και προς μεγάλη μου έκπληξη είδα φως στο τούνελ! Η ιστοσελίδα παραθέτει με κάθε λεπτομέρεια τι αναμένεται να ξέρει ο υποψήφιος για το Β2! Τα σημείωσα και πήγα να κατεβάσω το βιβλίο να ξεκινήσω μελέτη. Να και ακόμα καλύτερη έκπληξη:
Η ύλη του βιβλίου الطَريق إلى العربيّة
Οι θεματικές που αναφέρονται στην ιστοσελίδα http://arablang.org/?page_id=25&lang=el
1-Η ανάγνωση στην εποχή της ταχύτητας.
2-Η ιστορία της αραβικής γλώσσας
3-Η αραβική γραμματεία και οι φάσεις (εποχές) της.
4-Οι αγορές ως τόπος λογοτεχνικής σύναξης.
5-Η «προϊσλαμική» αραβική ποίηση.
6-Η αραβική μετρική.
7-Τα τεμένη.
8-Η ισλαμική τέχνη.
9-Αραβικές παροιμίες.
10-Το ήθος των Αράβων.
11-Τα λεξικά της αραβικής γλώσσας.
12-Άραβες επιστήμονες.
13-Ο «Οίκος της Σοφίας» στη Βαγδάτη.
14-Η Κόρδοβα.
1-Αναγνώριση ταυτότητας
2-Κατοικία, διαμονή
3-Ελεύθερος χρόνος, διασκέδαση   
4-Κοινωνικές σχέσεις
5-Υγεία, κατάσταση του οργανισμού
6-Καθημερινή ζωή
7-Δραστηριότητες έξω από το σπίτι
8-Αγορά
9-Διατροφή
10-Σχολείο, εκπαίδευση
11-Επαγγελματικός χώρος
12-Δημόσιες υπηρεσίες
13-Μετακίνηση/ταξίδια


Ομοιότητα που φτάνει στα όρια της κλωνοποίησης θα έλεγα. Σκέτη ταύτιση!   
Τελικά δεν έδωσα τον Δεκέμβρη, μπας και καταλάβω ποια είναι η ύλη, δεν μ’ αρέσει να κοπώ. Παράλληλα μελετούσα γιατί η γνώση της γλώσσας δεν πιστοποιείται με χαρτιά, αλλά στην πράξη.
Με λίγη υπομονή έφτασαν οι εαρινές εξετάσεις- λίγο βιαστικά βέβαια!
Με την ελπίδα να βγάλω άκρη όσον αφορά την ύλη των εξετάσεων διάβασα τα κάτωθι σε ανακοίνωση δυο μέρες πριν τον Άϊ Βαλεντίνο:
«Η εξεταζόμενη ύλη ενδεικτικά είναι αυτή των βιβλίων που χρησιμοποιούνται στο Διδασκαλείο Ξένων Γλωσσών του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών για τα επίπεδα Α1, Α2, Β1, Β2 και C1. Οι υποψήφιοι μπορούν να μελετήσουν από οποιοδήποτε ανάλογο και αντίστοιχο βιβλίο.»
Τελικά το βιβλίο του Κέντρου Φανάρ αποσύρεται. Γιατί; Πάλι ο γρίφος με τα βιβλία «που χρησιμοποιούνται στο Διδασκαλείο Ξένων Γλωσσών». Παραλίγο θα κατέληγα σε ντετέκτιβ για να ανακαλύψω ποια είναι αυτή η ύλη τέλος πάντων. Ξεκάθαρη απάντηση δεν βρήκα. Στο πέμπτο έτος στο Διδασκαλείο του ΕΚΠΑ δεν υπάρχει βιβλίο, ο διδάσκων μοίρασε στους σπουδαστές διάφορα βιβλία σε στικάκι usb και από αυτά δουλεύουν. Εγώ πού θα τα βρω; Και απ’ όσα έμαθα ο εν λόγω διδάσκων δεν είναι καθόλου υποστηρικτής των εξετάσεων, ούτε έχει σχέση μ’ αυτές, και δεν θα με βοηθούσε άμα απευθυνθώ σ’ αυτόν. Αναρωτιέμαι λοιπόν, οι εξεταστές θα εξετάσουν τους υποψήφιους με ύλη την οποία δεν γνωρίζουν οι ίδιοι; Πώς παραπέμπουν στην ύλη του Διδασκαλείου την οποία δεν τη γνωρίζουν; Τι κόλλημα έχουν με το Διδασκαλείο του ΕΚΠΑ; 
Άλλο δίλημμα αυτό τώρα… γίνεται ο εξεταστής να μην ξέρει την ύλη που σπούδασε ο υποψήφιος; Οι εξεταστές που έρχονται από το εξωτερικό το κάνουν για να εξετάσουν σε ένα τεχνολογικό ίδρυμα το οποίο δεν προσφέρει μαθήματα αραβικών χωρίς να έχουν ιδέα της κατάστασης της διδασκαλίας της αραβικής γλώσσας στην Ελλάδα, και χωρίς να μπορούν να προτείνουν μια ξεκάθαρη και λεπτομερή ύλη που να μην αλλάξει από τον Δεκέμβρη στον Μάιο.
Έληξε, θα μείνω με την απορία για το επίπεδο των αραβικών μου. Δεν συμμετέχω στις εξετάσεις, και ας είναι πανευρωπαϊκές, αφού δεν αναγνωρίζονται ακόμα ας χάσω και το τσιφτετέλι. Καλή διασκέδαση για όσους μπορεί να λάβουν μέρος. J


υγ. έγραψα το παρόν για να απαντήσω με λίγο χιούμορ σε όσους με ρώτησαν και ρωτούν τη γνώμη μου ως καθηγητή αραβικών για τις εξετάσεις που διεξάγονται στο ΤΕΙ Αθηνών- χωρίς την άμεση εμπλοκή και εποπτεία του ΤΕΙ σ' αυτές απ' όσα ξέρω. Πολλά θα μπορούσα να πω σχετικά, αλλά ίσως σε άλλο κείμενο.


[1] Δημοσιεύτηκε στις 12-5-2016, αλλά με αρ. 4β/12-6-2016 στο έντυπο, αλλά είναι λάθος όπως φαίνεται και από τη διεύθυνση της ιστοσελίδας. http://arablang.org/wp-content/uploads/2016/05/%CE%91%CE%BD%CE%B1%CE%BA%CE%BF%CE%AF%CE%BD%CF%89%CF%83%CE%B7-4%CE%B2-12-5-2016.pdf

Wednesday, 23 November 2016

Άλλη Παρουσία حضور آخَر


Βαν Γκογκ, «Πορτρέτο του γιατρού Γκασέ»


Όταν μ’ εγκαταλείπει ο λόγος
Μέσα μου μιλά η σιωπή
Κι όταν μ’ εγκαταλείπει η σιωπή
Μιλά μέσα μου το πνεύμα
Κι όταν μ’ εγκαταλείπει το πνεύμα
Μιλώ
Επικαλώντας
Την άλλη μου
Παρουσία
Μιλώ
Επικαλώντας
Την άλλη μου
Απουσία
Γίνομαι
Ένας θεός
Που αγαλλιάζεται
Στη γη

Του πνεύματος

Ραμπία Αμπί Φάντιλ

حين يهجُرُني الكَلام
يتكلّم فيَّ الصَمْتُ
وحين يهجُرني الصَمت
يتكلّم فيّ الروح
وحين يَهْجُرني الروح
أَتَكَلَّمُ
مُناجياً
حُضوريَ
الآخَر
أتكلّم
مُناجياً
غيابي
الآخَر
أَغْدو
إلهاً
مُغتبِطاً
في بَلَدِ
الروح

ربيعة أبي فاضل

Sunday, 2 October 2016

Σαν καφενείο μικρό είναι ο έρωτας كمقهى صغير هو الحبّ






Σαν καφενείο μικρό πάνω στο δρόμο των ξένων-
Είναι ο έρωτας… Ανοίγει σε όλους τις πόρτες του.
Σαν καφενείο που γεμίζει και αδειάζει σύμφωνα με τον καιρό:
Αν βρέξει αυξάνουν οι θαμώνες του,
Αν φτιάξει ο καιρός μειώνονται και βαριούνται.
Είμαι εδώ- ξένη- κάθομαι στη γωνιά
Τι χρώμα έχουν τα μάτια σου; Πώς σε λένε; Πώς
Να σε φωνάξω όταν περάσεις από μένα ενώ
Σε περιμένω;
Καφενείο μικρό ο έρωτας. Παραγγέλνω δυο
Κρασιά και πίνω στη γεια μου και στην υγεία σου. Κουβαλάω
Δυο καπέλα και ομπρέλα. Βρέχει τώρα
Βρέχει όσο ποτέ, και δεν μπαίνεις
Λέω μέσα μου στο τέλος: ίσως αυτή που
Περίμενα με περίμενε… ή περίμενε άλλον άντρα-
Μας περίμενε και δεν αναγνώρισε εκείνον/ εμένα,
Και έλεγε: είμαι εδώ, σε περιμένω
Τι χρώμα έχουν τα μάτια σου; Τι κρασί σ’ αρέσει;
Πώς σε λένε; Πώς να σε φωνάξω όταν
Περάσεις από μπροστά μου
Σαν καφενείο μικρό είναι ο έρωτας…

-Μαχμούντ Νταρουίς-

*Van Gogh- Café Terrace at Night
 كمقهى صغير على شارع الغرباء –
هو الحُبُّ... يفتح أَبوابه للجميع.
كمقهى يزيد وينقُصُ وَفْق المُناخ:
إذا هَطَلَ المطُر ازداد رُوَّادُهُ،
وإذا اعتدل الجوُّ قَلُّوا ومَلُّوا..
أنا ههنا – يا غريبةُ – في الركن أجلس
ما لون عينيكِ؟ ما اُسمك؟ كيف 
 أناديك حين تَمُرِّين بي، وأنا جالس
في انتظاركِ؟
مقهى صغيرٌ هو الحبُّ. أَطلب كأسَيْ
نبيذٍ وأَشرب نخبي ونخبك. أَحمل
قُبَّعتين وشمسيَّةً. إنها تمطر الآن.
تمطر أكثر من أَيّ يوم، ولا تدخلين.
أَقول لنفسي أَخيراً: لعلَّ التي كنت
أنتظرُ انتظَرَتْني... أَو انتظرتْ رجلاً
آخرَ – انتظرتنا ولم تتعرّف عليه / عليَّ
وكانت تقول: أَنا ههنا في انتظاركَ.
ما لون عينيكَ؟ أَيَّ نبيذٍ تحبُّ؟
وما اُسمُكَ ؟ كيف أناديكَ حين
تمرُّ أَمامي
كمقهى صغيرٍ هو الحُبّ...

محمود درويش- ا-

Monday, 6 June 2016

المجمع الأرثوذكسيّ الكبير: تشتّت روسيا ومن يتبعها


     في السادس عشر من الشهر الجاري، من المقرَّر عقد مجمع كبير للكنيسة الأرثوذكسيّة. تعود فكرة إعداد هذا المجمع إلى ما يزيد على القرن، تحديداً إلى عام 1902. في تلك السنة أرسل البطريرك المسكونيّ يواكيم الثالث رسالة إلى البطاركة ورؤساء الكنائس استعرض فيها وضع الكنيسة الأرثوذكسيّة وطرح فكرة عقد مجمع عامّ. طبعاً استثنى بطريركيّة أنطاكية من بين المُرسَل إليهم- لأنّه قد جرى انتخاب بطريرك "محلّيّ" لا "يونانيّ" بتحريض ودعم من الروس ولم تكن قد اعترفت به معظم الكنائس وقتها.
     أثناء هذه السنين الطوال اجتمع رؤساء الكنائس الأرثوذكسيّة كما ومندوبوهم عشرات المرّات للتحضير للمجمع الكبير. إلى أن تقرّر عقده في جزيرة كريت كما قلت أعلاه. لكنّ الأمور الآن في اللحظات الأخيرة أتت بتطوّرات مفاجئة ولا تصبّ في صالح المبادِرين بها.
     استفاق بطريرك روسيا في 31 أيّار الفائت على موضوع مهمّ، بل الأهمّ بالنسبة لكلّ أرثوذكسيّ في العالم- والمجرّة: كيف سيجلس في القاعة؟ بلا مزاح. أبدى اعتراضه على كيفيّة جلوس المشاركين. لا يريد جلوس المشاركين في صفَّين متقابلَين، بل بشكل نصف دائريّ. إعترض أيضاً على إجلاس المراقبين من الكنائس الأخرى خلف الأرثوذكس طالباً أن يكونوا في مكان آخر. إعترض أيضاً لأنّ رؤساء الكنائس لن يجلسوا متلاصقين- يعني لا يمكنه أن يتندّر قليلاً مع بطريرك أو اثنين حين يضجر. بالنسبة للموضوع الأوّل أنا أقترح عليه أن يأتي بمهندسين روس ليصنعوا منصّة تتبدّل مواقع كراسيها بشكل مستمرّ. وبالنسبة للموضوع الثاني يمكن أن نقول للمراقبين: قفوا في الزاوية على رجل واحدة ويديكم إلى أعلى. أمّا الحلّ بالنسبة للموضوع الثالث هو أن يعلّمه أحد مساعديه كيف يصنع صواريخ ورقيّة ليكتب عليها إملاءاته لبعض البطاركة الآخرين.  
     بعد يوم واحد من مأزق توزيع الكراسي، أي في 1 حزيران، انتفض من غفوته بطريرك بلغاريا وتذكّر أنّ هناك نصوصاً بحاجة إلى مشاورة وتدارس أكثر. بعد مئة عام من التدارس، وبعد وضع توقيعه على عدد من هذه النصوص ارتأى أنّ هناك ما لا يعجبه فيها. طيّب، شو كان ناطر ما بيحكي كلّ هالدهر؟ فجأة تقمّص يوحنّا الذهبيّ الفم؟ فليكن! من بين كلّ الكنائس حضرته وحده انتبه إلى أنّ بعض النصوص مش ماشي حالها؟ ولم يعطِ تسويغاً لتوقيعه على بعضها، ولا على صحوته المباغِتة.
     وكما هي العادة بكلّ عرس إلنا قرص! فقد صدر بتاريخ 1 حزيران أيضاً- لكن نُشِر في 2 حزيران!- بيان عن "أمانة سرّ" بطريركيّة أنطاكية العظمى- النعت يتبع أنطاكية منعاً لسوء الفهم، لا سمح الله. المجمع الأنطاكيّ أبقى اجتماعاته مفتوحة لمستجدّات التحضير للمجمع الكبير. بارك الله بهذه الهمّة! بناء على أيّ جلسة مجمعيّة صدر البيان؟ ألم يكن غريباً أصلاً اتّخاذ قرار بإبقاء الجلسات مفتوحة؟ أليس هذا وسيلة تتيح إصدار مثل هذه البيانات؟
     المطلب هو حلّ موضوع أبرشيّة قطر قبل المجمع الكبير. بالمختصر، قطر أبرشيّة أسّسها في عصرنا بطريرك أورشليم. وفي القرون الأولى كانت تابعة لبطريرك أورشليم. في أعمال المجمع المسكونيّ الرابع هذا الأمر واضح، كما أنّه واضح في مؤلَّف William Beveridge المنشور في أكسفورد عام 1672. يعني لا قديماً ولا حديثاً كان لأنطاكية أيّ علاقة بقطر أو بكلّ الجزيرة العربيّة. بطريرك القدس أوضح هذا الأمر بالأدلّة التاريخيّة الدامغة. أمّا بطريركيّة أنطاكية فلم تقدّم أيّ دليل يثبت أنّ لها حقّاً بالمطالبة بقطر وباقي الجزيرة. عنصر اللغة، أو العرق، أو اللون أو أيّ شيء مشابه لا مكان له في الكنيسة. لا يمكن المطالبة بقطر فقط لأنّ قطر بلد عربيّ. وإلّا فلتطالب أنطاكية بأبرشية في كلّ من الصومال وجيبوتي العربيّتين.
     موضوع قطر بالمناسبة، بناءً على كلام مرجع كنسيّ موثوق، طلبت بطريركيّة أنطاكية تركه إلى ما بعد المجمع الكبير. لم يقرّر البطريرك المسكونيّ تأجيله من تلقاء نفسه. أنطاكية طلبت والبطريرك المسكونيّ وافق وعمل على تحقيق الطلب. وأصلاً إنّ الكنيسة الأنطاكيّة بخلاف بيان مجمعها المنشور في 27 أيّار موافقة على المشاركة وقد دفعت لهذه الغاية الأموال المترتّبة على مشاركتها واختارت أعضاء وفدها وكلّ الباقي. فماذا تبدّل حتى تعلن "أمانة السرّ" أنّ المجمع الأنطاكيّ "سيلتئم في الأيّام القليلة القادمة للنظر في المستجدّات الخاصّة بالمجمع الكبير والبتّ فيها"؟
     حتّى تكتمل الحلقة كان لا بدّ للكلمة النهائيّة أن تكون للممثّل الأساس: كنيسة روسيا. هذه أتت بنظريّة جديدة، تقول إنّه بتغيّب أيّ كنيسة يتعذّر إجراء المجمع. هذا يخالف ما تمّ الاتّفاق عليه سابقاً أثناء الإعداد للمجمع الكبير.
     من كلّ ما سبق يبدو أنّ روسيا تريد إلغاء المجمع بأيّ ثمن. عقدة روسيا لا علاج لها. منذ مئة سنة، وأثناء مشاركتها في المباحثات التي أفضت إلى اتّفاقيّة سايكس بيكو وموسكو تحاول السيطرة على العالم الأرثوذكسيّ مطالبة بقلبه أي القسطنطينيّة. شاركت موسكو في مفاوضات سايكس بيكو لكنّ البلاشفة أخلّوا بالتّفاق ونشروه عام 1917. وهكذا نجت القسطنطينيّة وآسيا الصغرى من السيطرة الروسيّة. لم تكتفِ روسيا بهذا، بل عملت قبل الاتّفاق على دعم إنشاء كنائس محلّيّة على أساس العرق أو اللغة لكنّ هذا لم يفدها بشيء. حاولت حشر البطريركيّة المسكونيّة وإلى الآن لم تنجح في إضعافها ولا في لعب دورها المسكونيّ على الصعيدَين الدينيّ والدهريّ. حلم موسكو الذي لن يتحقّق هو أن تصبح روما الثالثة. وفي سعيها إلى تحقيق هذا الحلم تسخّر الحلال والحرام.
المصيبة هي أنّ أنطاكية اليوم تساهم في مساعدة موسكو. الأخيرة لم تفِد أنطاكية يوماً ولن تفيدها. المطلوب من أنطاكية ومن البطريركيّات القديمة في الشرق أن تتساند وتدعم موقف البطريركيّة المسكونيّة نظراً لموقعها الكنسيّ في لاهوتنا ونظراً لأهمّيّتها على صعيد تثبيت الأقلّيّات الدينيّة- والمسيحيّون منها- في الشرق. أنطاكية جعلت روسيا بطريركيّة وعليها أن تحافظ على دورها التوجيهيّ لكنيسة روسيا لا العكس.
     المجمع الكبير لا بدّ من عقده، لا لشيء سوى لأنّه ضرورة لتوحيد كلمة الكنيسة الأرثوذكسيّة حول مواضيع مهمّة والتأسيس لحياة جديدة للكنيسة الأرثوذكسيّة تكون فيها الكنائس الأرثوذكسيّة صوتاً واحداً.
     
     أضع هذه السطور أعلاه برسم مطراني، المطران جورج خضر، لأنّ المجمع الكبير ونصوصه أيضاً من ثمار لاهوته وطهر قلبه وارتفاع نجواه بلا انقطاع إلى نهضة الكنيسة، واتّكالي عليه في تصويب الموقف الأنطاكيّ.