الأحد الخامس من الصوم: عظة للاهوتي معتصم تقلا

صباح اليوم، في كنيسة القدّيسة أولغا في أثينا، ألقى العظة الصديق اللاهوتيّ والموثّق التاريخيّ معتصم تقلا، وذلك بناء على طلب كاهن الرعيّة الأب بندلايمون كفوري. وكانت التوبة محور العظة التي نوردها أدناه.

هذا الأحدُ الخامس من آحاد الصوم، هو أحدُ القدّيسة مريمَ المصريّة. حيث اتّخذت الكنيسةُ، قصّتها كرمزٍ للتوبة. إذ قد صارت مريمُ المصريّةُ علماً من أعلام التوبة والقداسة بعد أن كانت رمزاً للعهر والفجور. لِذا، دُعيَ الأحدُ الخامسُ من آحاد الصوم بأحدِ التوبة. وهدفُ الكنيسةِ من ذلكَ، تعليمُنا أنّ التوبة بمقدرةِ كُلِّ إنسانٍ، مهما عظُمت خطاياهُ، وفاضت آثامُهُ. وأنَّ التوبة لا زمن لها، فزمنُها يبدأُ برجوع الإنسان إلى الله، كما رجِع الإبن الضال إلى أبيه، بحسب ما يعلمنا

الأنجيل المقدّس. فما هي التوبة إذاً؟ وعن ماذا نتوب؟ ولماذا نتوب؟

الحقيقة يا أحبّاء أننا نعيش في عالمٍ يسود فيه حب السلطةِ والمجد، حبُّ المالِ وتَبَوُّؤُ المجالس، حب الأنا و فيض الكراهية. هذا العالم، هو عالم السقوط، حيث العيش في غربةٍ، بعيداً عن الحضرة الإلهيّة. هذا العالم، صار لنا، بعد الخطيئة الجديّة، خطيئة آدم وحواء، حيث قبلَها- أي قبل الخطيئة الجديّة- كان الأنسان يعيش في الفردوس الإلهي، حيث التواضع، المحبة، العفة والطهارة، السلام، والفرح الإلهي. هذا الفردوس الإلهي، خسره الإنسان، بمعصيته للمشيئة الإلهيّة.

لكن المحبة الإلهيّة لم تشأ هلاك الإنسان، فمنّ الله علينا بنعمة التوبة، وهي السعي الجاد في الابتعاد عن كل رذائل هذا العالم: الزنى والفحشاء، البغض والكراهية، شبقُ الأنا، وعشق المجد الباطل. التوبة هي طريقنا الوحيد نحو الملكوت الإلهي، الملكوت الذي لايزول، السعادة الأبديّة التي لا يعقبها زوال، كالذي يعقب حياتنا الأرضيّة. فمن يتذكّر الموت يا أحباء يدرك أن عالمنا هذا عالم وقتيّ، وأن كلّ ما فيه هو وقتيّ وينتهي في لحظةٍ ما، في طرفة عين، في وقتٍ لا نعلم متى يطلب منا الرحيل، دون أن نأخذ معنا شيئا. فلو نظرنا وتأملنا القبر قليلاً، هذا المكان الذي يساوي السيّد مع العبد، القوي مع الضعيف، الغني مع الفقير، هذا المكان الذي يبيّن لنا وحشيّة التغرّب عن الله، عندما نصبح جميعنا مأكلا لدود الجوف، سنعرف حينها أننا نركض وراء سراب هذا العالم الماديّ. هذا، ما خبِرَه وعرِفَه الابن الضالّ فقال: أتوب وأرجع إلى أبي...ولمّا عاد إلى أبيه، ألبسه الحلّة البيضاء، وجعل خاتماً في إصبعه، وذبح له العِجلَ المثمّن. فما الحلّة البيضاء إلاّ نور السعادة الإلهيّة وما الخاتم إلاّ رمز سيادة البنوّة التي لا تزول، وما العجل المثمّن إلاّ عدم الجوع، فالخبز يصبح الفرح السماويّ.

فالحقيقة يا أحباء، ما ينقصنا هو العودة إلى الحضرة الإلهيّة، كما فعل الابن الضال، كي نتنعّم بالفرح الإلهي، كأبناء حقيقيّن لله، وهذا هو هدف التوبة، الحصول على الخلاص من لدن الله، ولا يحصل هذا بترداد الصلوات أو حفظها، بل بالعمل الدؤوب على ضبط شهواتنا، فكرياً وجسديّاً مقرنين كل أعمالِنا بالصوم والصلاة، فيتحقّق فعل التوبة فينا. وتصبح توبتُنا الطريق المؤدية بنا نحو الخلاص. وما الطريق للخلاص إلاّ تدمير الخطيئة، وتهشيم جوانح الأهواء. فكما يقول القديس يوحنا الذهبي الفم: "التوبة هي الدواء الذي يدمر الخطيئة. انها عطية سماوية".

"التوبة تفتح ابواب السماء تأخذ الانسان الى الفردوس تتجاوز الشيطان وأعماله".

لذا دعونا يا أحباء نسلك جميعا طريق التوبة هذا، دون ان نقول قد تأخرنا فكلّنا مدعوّون إلى التوبة وفي أي وقت. نعمة ربنا يسوع المسيح فَلْتحفَظْنا جميعا سالمين من حبائك الشرير، آمين.

Ο Κύκλος

Είπε η πνοή στον πηλό της:

Έλα πιο κοντά να γίνουμε φως

κι αύριο μετά την βροχή,

μικρές ανεμώνες.

25.2.11

εικόνα:Ahmad Moualla

Ανατροπή إنقلاب

فليكـن الإنسان مريضا

وليـراقـص المـوت

مَن قال إن العافية

حـقيـقـة

وعـوائـد الطـبـيعـة

قـيـاس؟

فـلـتـنـقلـب

كـلّـها

الآن!

Ας είναι άρρωστος ο άνθρωπος

Και με τον θάνατο να στήσει χορό

Ποιος είπε την υγεία

Αλήθεια

Της φύσης οι συνήθειες

Κανόνας;

Όλα

τώρα

ας ανατραπούν!

21-11-10

Χάρτινο το φεγγαράκι وَرَقٌ ذا القمرُ الصغير

Θα φέρει η θάλασσα πουλιά
κι άστρα χρυσά τ' αγέρι

να σου χαϊδεύουν τα μαλλιά

να σου φιλούν το χέρι.

Χάρτινο το φεγγαράκι
ψεύτικη ακρογιαλιά

αν με πίστευες λιγάκι

θα 'σαν όλα αληθινά.

Δίχως τη δική σου αγάπη
δύσκολα περνά ο καιρός.
Δίχως τη δική σου αγάπη

είναι ο κόσμος πιο μικρός.

Χάρτινο το φεγγαράκι
ψεύτικη ακρογιαλιά
αν με πίστευες λιγάκι

θα 'σαν όλα αληθινά.

سيأتي بالطيورِ البحر

والهواءُ بالنجماتِ الذهبيّة

حتّى تُداعبَ شَعرَك

ويدَك لتقبّلها.

وَرَقٌ ذا القمرُ الصغير

وهذا الشاطئُ وَهْم

لو صدّقتني قليلاً

لكانت كلّها حقيقة.

يَجري بغير حبّك

الوقتُ بطيئاً

يَصيرُ بغير حبّك

هذا العالم أصغر.

وَرَقٌ ذا القمرُ الصغير

وهذا الشاطئُ وَهْم

لو صدّقتني قليلاً

لكانت كلّها حقيقة.

شعر: نيكوس غاتسوس. تلحين: مانوس خاتزيذاكيس.

Αβραάμ και Οδυσσέας: δυο πορείες ζωής

Διαβάζω_ λέμε τώρα_ αυτές τις μέρες για να ξαναδώσω το μάθημα Αρχαϊκό Έπος: Όμηρος, και μελετώντας την Οδύσσεια σκέφτηκα κάποιες ιδέες σχετικά με την βιβλική μυθολογία συγκεκριμμένα τον Αβραάμ. Πριν παραθέσω συνοπτικά τους πρώτους προβληματισμούς μου, πρέπει να πω ότι προσωπικά, και ως τώρα, δεν έχω πειστεί ότι η Παλαιά Διαθήκη μέχρι τα χρόνια της βασιλείας τουλάχιστον αναφέρεται εξ ολοκλήρου σε ιστορικά γεγονότα. Ίσως μετά να αλλάξω γνώμη.

Ο Cyrus Gordon μελέτησε τις σχέσεις Παλαιάς Διαθήκης και Ομήρου. Οι απόψεις του είναι συγκλονιστικές κατά την γνώμη μου. Από αυτόν παίρνω λοιπόν την ιδέα να συγκρίνω τους δυο κόσμους της Παλαιάς Διαθήκης και του Ομήρου, περιορίζοντας τους πρώτους προβληματισμούς σε δυο προσωπικότητες που άφησαν το στίγμα τους πέραν των κειμένων που τους αναφέρουν και πέραν των λαών που τους θαύμαζαν στην αρχή. Ο Αβραάμ και ο Οδυσσέας δεν ανήκουν μόνο στους Έλληνες και στους Εβραίους (ως φυλή ακόμα) αλλά στον παγκόσμιο πια πολιτισμό. Αλλά πιο πολύ η πορεία ζωής του καθένα τους μπορεί να αποτελέσει και προσωπική πορεία στον κάθε άνθρωπο.
Ο Αβραάμ ξεκίνησε από την πόλη Ουρ της Χαλδαίας και πήγε με τον πατέρα του στο Χαρράν. Εκεί παρεμβαίνει ένα όν στην αφήγηση. Θα λέγεται Θεός. Αυτός λοιπόν ο Θεός του ζητά να εγκαταλείπει το Χαρράν και να πάει στη χώρα Χαναάν. Του υπόσχεται μετά ότι θα δώσει τη γη Χαναάν σ' αυτόν και στους απογόνους του. Ο Αβραάμ λοιπόν φεύγει από την πατρική του γη, κατασκηνώνει σε μια δεύτερη, που τελικά αφήνει για να καταλήξει σε μια τρίτη. Εκεί θα πεθάνει. Στην πατρική γη δεν γυρνά ποτέ.(Γένεσις κεφ: 12, 17, 23, 25).
Ο Οδυσσέας έφυγε από την Ιθάκη για να πολεμήσει με τους υπόλοιπους Έλληνες στην Τροία. Και στο τέλος του πολέμου, γυρνά από εκεί που ξεκίνησε. Κατά σύμπτωση στο έπος συναντάμε επίσης μια θεϊκή μορφή να παρέμβει στην ζωή του Οδυσσέα. Πρόκειται για την Θεά Αθηνά. Μόνο που εδώ οι παρεμβάσεις της σκοπό έχουν να βοηθήσουν τον Οδυσσέα να φτάσει στον τόπο του. Η Αθηνά δεν αλλάζει τα σχέδια του Οδυσσέα, αλλά τον προστατεύει από τα εμπόδια που μπορεί να θέτουν το σχέδιο της επιστροφής του σε άλλη γραμμή.
Το θέμα μου λοιπόν κοιτάζοντας _και γράφοντας_ στα γρήγορα την μακροδιηγήση των δυο κειμένων, είναι να αποδείξω ότι υπάρχουν δυο μεγάλες πολιτισμικές διαφορές_ παρά τα πολλά κοινά_ μεταξύ του βιβλικού κόσμου και του αρχαίου ελληνικού. Οι διαφορετικές πορείες των δυο πρωταγωνιστών δεν μοιάζουν μεταξύ του η μια είναι ευθύγραμμη και η άλλη κυκλική. Η μια μένει ανοικτή για πάντα, για το αβέβαιο και η άλλη κλείνει_ μετά από πολλές αβεβαιότητες_ σε ένα ασφαλές τέλος.
Εννοείται ότι η ευθύγραμμή πορεία του Αβραάμ δέχτηκε διάφορες εξελίξεις και προσθέσεις σε αντίθεση με εκείνη του Οδυσσέα. Ο Αβραάμ χάραξε μια πορεία από την οποία απομακρύνθηκαν οι απόγονοί του. Μετά από πολλές ταλαιπωρίες αυτοί την ξαναβρήκαν την γη του πατριάρχη τους, και την μετέτρεψαν σε μια Ιθάκη. Ήρθε όμως άλλος απόγονος του Αβραάμ και είπε πάλι αφήστε πατέρα και μάνα και ακολουθήστε με. Η γή της επαγγελίας έγινε πάλι ένας δρόμος ανοιχτός στα έσχατα. Και αυτός ο Θεός απόγονος του Αβραάμ λέει η γη της επαγγελίας είναι η βασιλεία των ουρανών, η οποία εντέλει βρίσκεται μέσα μας..
Ίσως επανέλθω να διατυπώσω καλύτερα αυτές τις πρώτες σκόρπιες σκέψεις.


Οι πίνακες της ΑΡΙΣΤΕΑΣ ΡΕΛΛΟΥ

معرض بانوراما قطّينة السياحيّ الثاني

حبّ الصديق معتصم تقلا لبلدته قطّينة لم يعد خافياً وتفانيه في خدمتها لا يستطيع التنكّر له أيّ حاسد. فللسنة الثانية على التوالي ينظّم معرضاً يعرض فيه غنى قطّينة التاريخيّ والحضاريّ. ويساهم بنشر ما تعب في تجميعه وتوثيقه من تراث ومعالم يضعها على مرأى أهل البلدة من الناشئة وزوّارها الكثر. الأمر الذي لفتني في معرض بانوراما قطّينة السياحيّ الثاني هو تكريم بعض الشخصيّات المجلّيّة في مجالات العلم والفنّ من أبناء قطّينة، وخصوصاً فئة الطلاب، وهذا إن دلّ على شيء فعلى حرص الراعين والمنظّمين على الاهتمام بكلّ فئات المجتمع المحلّيّ. أتمنّى لمعتصم التوفيق في معرضه هذا ودوام النشاط.
1

في ما يلي لمحة موجزة عن المعرض كما صدر عن المنظّمين:

الغاية من إقامة المعرض:

تنشيط الجانب السياحي في محافظة حمص، وفي منطقة قطّينة خاصّة ،هذه المنطقة التي أصبحت مقصداً لكلِّ الزائرين و السياح. بسبب وجود أجمل بحيرات سورية فيها، و توفر المطاعم و المتنزهات السياحيّة قرب شوا طيها.

كذلك، إظهار التراث الشعبي لها، والّذي يعكس تراث مدينة حمص كاملةً، خاصّةً وأنّها حافظَت عليهِ على مرِّ العصور، كونها كانت مهداً له وشهدت أهمّ الحضارات القديمة، على عاصيها كالحثيّة والفرعونيّة.

مُحتوى المعرض:

يتكوّن المعرض مما يلي:

1- عرض فيديو_ مشاهد مصوّرة منذ أكثر من 28 سنة، تنقل جانباً من جوانب الحياة اليومية لتلك الفترة_ يُحقّق ذلك بواسطة جهاز إسقاط، والمدّة 20دقيقة.

2- عرض بانورامي صور، في الحديقة الطبيعيّة، قياس 50× 70، موزّعة وفق تصميمٍ معيّن. عدد اللوحات 60.

3- عرض مجموعة أعمال تصويرية، من فن التصوير الضوئي، بقياس 30× 40. عدد اللوحات 80.

4- عرض مجموعة من الألبسة التراثية الشعبية، والأدوات التراثية.

5- عرض مجموعة من المنحوتات الخشبية.

المادة المعروضة:

صور تراثيّة، للبحيرة، لبعض الأبنية القديمة المتبقّية، بعض الأعمال التراثيّة، اللّباس والزّي الشعبي. صور من فن التصوير الضوئي، ومجموعة من المنحوتات، لمجموعة من الفنانين المشاركين في المعرض.

مخطط الافتتاح:

1_ يبدأ الافتتاح بكلمة افتتاحية، تضمّن الترحيب بكل الفعاليّات المشاركة، وشرح سبب إقامة مثل هذا المعرض ، ودوره في تشيط الجانب السياحي في المنطقة ككل، وحتىّ على صعيد المحافظة. مدّة الكلمة 4 دقائق.

2_ كلمة عن أهميّة التراث الشعبي في صناعة السياحة، مدنها 6دقائق.

3_ عرض فيديو عن الحياة الريفية، في منطقة قطينة، مدّته 20 دقيقة.

4_ تكريم بعض الشخصيات لدورِهم في رفع سوية المجتمع العربي السوري_ توزيع شهادات تقدير، موقعة من المحافظة وإدارة غرفة السياحة للمنطقة الوسطى وإدارة المعرض_، مثل:

1- المتفوقون في الشهادتين الإعدادية والثانوية للعام الدراسي 2010.

2- أقدم معلم ومعلمة، من أبناء قطينة.

3- أكبر معمر في قطينة، والذي تجاوز عامه الرابعة بعد المئة.

4- مجموعة من فناني التصوير الضوئي، الرسم والنحت.

5- الدكتور سامي الطرشة_ الأستاذ في جامعة البعث_ كشخصية علمية وحزبية لامعة من أبناء المنطقة، ولدوره الريادي تجاه قريته.

6- أمير الشعراء حسن البعيتي.

مكان المعرض:

حمص_ قطّينة_ صالة ومنتزه ضوء القمر السّياحي.

الزّمان:

الاثنين/9/ 8/ 2010. الساعة السابعة مساءً, وحتى /11/ 8/ 2010.

سبب اختيار المكان:

وجود الحديقة إلى جانب الصالة المغلقة، وجمالها المستفاد منهُ في طريقةِ عرضِ اللوحاتِ التراثيّة. وهذا ما يعطي المعرض فرادتَهُ في طريقة العرض، ويميّزه عن غيره من المعارض السابقة التي أقيمت في سوريا. حيث يكون أوّل معرض يقام بهذا الأسلوب في سوريا.

Ως γέλοιον ώ θεοί: Η θέση της ειρήνης στην θεματολογία των Αχαρνών

Διαβάζοντας για την εξεταστική στο μάθημα του Αρχαίου Ελληνικού Δράματος: Αριστοφάνη, αντίκρισα διαφορετικές απόψεις περί ειρήνης του Αριστοφάνη στην κωμωδία Αχαρνείς. Σχεδόν πάντα οι απόψεις διίστανται, στο χώρο της φιλολογίας. Το ζήτημα είναι περίπλοκο και δεν μπορώ με ένα σύντομο κείμενο βασισμένο στην μισητή για μένα ενδοκειμενική και μόνο ανάλυση να εκφράσω ολοκληρωμένη άποψη, εκμεταλλεύομαι όμως την προσωπική χροιά του ιστολόγειν για να εκθέσω πιο πολύ τους προβληματισμούς μου που με οδήγησαν να μην ικανοποιηθώ με καμία από τις προτεινόμενες στα ανά χείρας_ μου_ εγχειρίδια (Χρηστίδη, Lesky. Newiger και Gomme στο Θάλεια εκδ. ΣΜΙΛΗ), και να προτείνω μια άλλη ανάγνωση, εμπνευσμένη από κάποιες πλευρές των προηγούμενων προσεγγίσεων.

Ο Αριστοφάνης είναι φιλειρηνικός. Έτσι απλά και χωρίς προϋποθέσεις; Γιατί; Διότι οι «πρωταγωνιστές» του είναι και αυτοί στα τρια έργα που «διαπραγματεύονται» την ειρήνη, είναι και αυτοί φιλειρηνικοί. Η ερώτηση που τίθεται εδώ είναι αν ο Αριστοφάνης ταυτίζεται με τους πρωταγωνιστές του ή όχι; Στους Αχαρνείς, όπου περιορίζομαι, ο Δικαιόπολις μιλά εξ ονόματος του Αριστοφάνη; Επίσης είναι ο Δικαιόπολις ένας σοβαρός τύπος σαν τον Αριστοφάνη ή ένας πονηρός που μεταμφιέζεται την ταλαιπωρία και ξεγελά τους πάντες για να κάνει το θέλημά του στο τέλος; Επειδή δεν ξέρουμε από κάποια έγκυρη βιογραφία τις απόψεις του Αριστοφάνη, ανατρέχω λοιπόν στην παράβαση στους Αχαρνείς για να δω αν υπάρχει κάποια τοποθέτηση του ποιητή και δραματουργού_ όπως επισημαίνει ο Gromme σ. 128_ και αν αυτή είναι διαφορετική από εκείνη του Δικαιόπολη στο υπόλοιπο έργο. Μια που ανέφερα όμως την λέξη δραματουργός, οφείλω να τονίσω ότι έχει διαφορετική προοπτική η δραματουργία από την ποίηση.

Εννοώ ότι ο ποιητής τοποθετείται τρόπον τινα μονολογώντας και ας έχει το ποίημά του 50 φωνές. Ενώ ο δραματουργός φτιάχνει μια πλοκή με θέσεις και αντιθέσεις όπου μπορεί να αποστασιοποιηθεί τελείως, λίγο ή και καθόλου, και να μιλήσει δια στόματος πολλών και όχι αναγκαστικά ενός χαρακτήρα. Ο Αριστοφάνης ανήκει στην δεύτερη κατηγορία μόνο που στην εποχή του η ποίηση ήταν δραματική και όχι όπως την καταλαβαίνουμε σήμερα. Επιστρέφω λοιπόν στην παράβαση, όπου στους στίχους 647- 655 βλέπουμε ότι ο Βασιλιάς των Περσών ρωτάει την σπαρτιατική πρεσβεία με ποιους είναι ο Αριστοφάνης_ μέσω των ελεγκτικών λόγων (στ. 649)_ και ποιους συμβουλεύει (στ. 651). Άρα ο Αριστοφάνης ο ίδιος έχει πάρει κάποια θέση, και παρακάτω φαίνεται ξεκάθαρα ότι είναι υπέρ των Αθηναίων, και τους προτρέπει να μην δεχτούν την ειρήνη των Σπαρτιατών παραχωρώντας τους και την Αίγινα (στ. 652-655). Το ύφος μιας παράβασης είναι σοβαρό και καθόλου κωμικό, άρα η τοποθέτηση του Αριστοφάνη δεν είναι σε καμία περίπτωση μια «παράσταση» ενός θεατρίνου αλλά ένας γνήσιος λόγος του πραγματικού Αριστοφάνη. Προς το παρόν μπορούμε να συμπεράνουμε ότι ο Αριστοφάνης δεν είναι φιλειρηνικός σε στυλ χίπη όπως είναι το Β’ ημιχόριο (στ. 988- 999) που επιθυμεί να κάνει έρωτα και όχι πόλεμο.

Επίσης σημαντικό για την ανίχνευση της άποψης του Αριστοφάνη για την ειρήνη να ρίξουμε ματιά στην επιρρηματική συζυγία κυρίως στους στίχους 676- 718. Εκεί όλοι οι χαρακτηρισμοί που περιγράφουν τους γέροντες_ εν προκειμένω και τους Αχαρνείς_ δηλώνουν σεβασμό στις νίκες τους στον πόλεμο (στ. 697- 699). Μην ξεχάσουμε ότι το παράπονο των γερόντων παρατίθεται σε ένα μονόλογο σε μια πράξη υπεράσπισης του δίκιου τους από τον Αριστοφάνη. Αυτό το πράγμα με οδηγεί να συμπεράνω ότι κατ’ ουσίαν ο Αριστοφάνης δεν είναι γενικώς ενάντια στους Αχαρνείς, ούτε επίσης ενάντια στον πόλεμο γενικώς. Αλλά σέβεται τους αγώνες των γερόντων κατά τους πολέμους και υπερασπίζεται το αίτημά τους για καλύτερη μεταχείρηση στα δικαστήρια ως φόρο σεβασμού σ’ εκείνους τους αγώνες.

Ο Δικαιόπολις εκθέτει σε όλο το μήκος της κωμωδίας την άποψή του με λόγο και πράξη. Θα ανατρέξουμε λοιπόν τα κύρια σημεία που φανερώνεται αυτή η άποψη για να την συγκρίνουμε με εκείνη του Αριστοφάνη. Ο Δικαιόπολις στην αρχή του έργου εκφράζει έντονα την απογοήτευσή του από την εκκλησία του Δήμου η οποία δεν μεριμνάει καθόλου για την ειρήνη (στ. 27). Αυτή η απογοήτευση όμως δεν είναι για την χαμένη ειρήνη ως ιδεώδες αλλά περιορίζεται στην τύχη της πόλης- πολιτείας, στο συμφέρον δηλαδή της πόλης- πολιτείας που κερδίζει περισσότερα με την ειρήνη. Όμως πριν συνεχίσουμε με τον Δικαιόπολη πρέπει εδώ να θυμηθούμε τα λόγια του Αριστοφάνη στην παράβαση από τα οποία καταλαβαίνει κανείς ότι η Αθήνα ήταν σε πλεονεκτική θέση στον πόλεμο ώστε να ζητήσει η Σπάρτη ειρήνη (στ. 651- 652). Αυτή η λεπτομέρεια αλλάζει την προοπτική από την οποία πρέπει κανείς να δει τον Δικαιόπολη και τον πόθο του για την ειρήνη. Ο Δικαιόπολις αδιαφορεί για την νικηφόρα έκβαση του πολέμου για την Αθήνα μέσω της οποίας μπορεί να καλυτερέψει την θέση της μεταξύ των λοιπών ελληνικών πόλεων. Κοιτάζει πώς να επιστρέψει στο χωριό του και στην καθημερινότητά του. Ίσως κανείς να μην μπορεί να το προσέξει αυτό από την αρχή του έργου κυρίως επειδή εμείς διαβάζουμε το έργο έξω από την ψυχολογική κατάσταση που επιβάλλει ο πόλεμος στους Αθηναίους ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα που τους φέρνει. Όμως η πρόοδος του έργου μας προβληματίζει όλο και πιο πολύ. Στην εξέλιξη της κωμωδίας ο στ. 529 είναι κομβικός. Ο Δικαιόπολοις αναφέρεται στον πελοποννησιακό πόλεμο ως πανελλαδική συμφορά, πράγμα που βάζει υποψίες για την φιλενωτική στάση του Αριστοφάνη. Αυτή η στάση αν δεν αντικαθιστά τον άξονα «ειρήνη» τουλάχιστον τον τοποθετεί στην υπηρεσία ενός σημαντικότερου σκοπού, εκείνου της ένωσης όλων των Ελλήνων. Τα ακόλουθα επεισόδια δεν προσθέτουν κάτι για το θέμα μας μέχρι να φτάσουμε στο επεισόδιο εκείνο όπου η κουμπάρα μεταφέρει το αίτημα της νύφης «όπως αν οικουρή το πέος του νυμφίου» (στ. 1060). Θαρρώ πως αυτό το επεισόδιο δηλώνει την κατάντια της ειρήνης, τον χλευασμό της. Χώρια το ότι η συμπεριφορά του Δικαιόπολη απέναντι στον γαμπρό της ίδιας νύφης, όπως και στον γεωργό, επίσης εκφράζει ούτε λίγο ούτε πολύ την διακωμώδηση της ειρήνης και την αντίληψη που έχει γι’ αυτήν και ο Δικαιόπολις και αυτοί που τον πλησίασαν. Είναι αξιοπρόσεκτη η συμπεριφορά του Δικαιόπολη ο οποίος τελικά έδειξε ότι δεν νοιάζεται για κανένα ούτε ονειρευόταν μιαν ειρήνη επ’ αορίστου, αλλά ήθελε μια βολική μια εξυπηρετική γι’ αυτόν κατάσταση. Όλοι οι υπόλοιποι βολεύτηκαν μέσω του πολέμου (στ. 595- 606) και μένει στον Δικαιόπολη εφ’ όσον δεν έχει τύχη να τακτοποιηθεί και αυτός μέσω του πολέμου καθώς μόνο κάποιοι σαν τον Λάμαχο, και τον γιο της Κοισύρας ευνοούνται (στ. 614), του μένει λοιπόν να συνάψει προσωπική ειρήνη, αδιαφορόντας για την τύχη του συνόλου.

Ο Αριστοφάνης κατ’ εμέ δεν διστάζει να διακωμωδήσει και την ειρήνη και τον πόλεμο, γιατί και η πρώτη και ο δεύτερος γίνονται με προσωπικό κριτήριο, με γνώμονα την ιδιοτέλεια, κάνοντας με τέλειο τρόπο την δουλειά του ως δημιουργός κωμωδιογράφος. Ο Αριστοφάνης αν προσθέσουμε όλα τα στοιχεία που αναφέραμε σε μια σύνθεση, φαίνεται να είναι υπέρ της απομάκρυνσης του πολέμου από όλους τους Έλληνες, και χωρίς να ταυτιστεί με τις απόψεις και πράξεις του Δικαιόπολη αναφέρει ότι αυτός θα πείσει τον κόσμο να επιδιώξει την ειρήνη (στ. 626) η οποία είναι προτιμότερη του πολέμου και η επένδυση στην ειρήνη είναι πιο συμφέρουσα (στ. 971- 999). Άρα ο Αριστοφάνης είναι γενικώς υπέρ της ειρήνης αλλά μιας δίκαιας ειρήνης που να μην την πληρώνουν κάποιοι άδικα, όπως ο ίδιος αν πάρουν οι Σπαρτιάτες την Αίγινα (στ. 652- 655). Σ’ αυτό το πλαίσιο αποκτά μεγάλη σημασία η επιλογή των Αχαρνών, οι οποίοι πολέμησαν τους Πέρσες και νίκησαν μην υποταγόμενοι μέσω κάποιας «ειρήνης», και οι οποίοι επίσης πολέμισαν για το δίκαιο τους και όχι για κάποια άλλα συμφέροντα όπως και σ’ αυτό το έργο (στ. 607- 619). Έτσι γίνονται οι Αχαρνείς οι ηθικοί νικητές στο έργο, ή με άλλα λόγια «νικητές σκιάς» με βάση των οποίων αναμετριέται ο πολεμοχαρής Λάμαχος και ο φιλειρηνικός Δικαιόπολις την άποψη του οποίου παραδέχονται χωρίς να εμποδίσουν τον Λάμαχο από το να συνεχίσει τον πόλεμο.